FOTOPOLİMER BASKI KALIPLARI

Işığa duyarlı olan polimer maddelere ‘fotopolimer’ adı verilir. Fotopolimerler ışık etkisi ile fotokimyasal olarak değişime uğrarlar.
Fotopolimer klişeler; katı ya da sıvı oluşları, kalınlıkları ve sertliklri bakımından çok farklı özellikler göstermektedirler.
Fotopolimer klişeler, fotopolimer rölyef tabakasının sıvı ya da katı oluşuna göre;
 Katı(solid) fotopolimer klişeler
 Sıvı(likit) fotopolimer klişeler olarak çeşitlenirler.

Kalınlıklarına göre ise;
Tek tabakalı fotopolimer klişeler;
Çok tabakalı fotopolimer klişeler;

FOTOPOLİMER KLİŞELERİN HAZIRLANMASI
Fotopolimer klişenin baskıya hazır hale getirilmesi için gereken işlemlere, ham klişenin kesilmesi ile başlanır. Ham klişe negatif filmden 1-2cm. büyük olacak şekilde kesilir. Sonra bu ham klişeye sırasıyla;
1.Arka (sırt) poz
2.Ana (ön) poz
3.Banyo
4.Son poz işlemleri uygulanır.

1)Arka Poz: Ham klişe poz cihazının üzerine, arka yüzü ışığa bakacak şekilde yerleştirilir ve pozlandırma yapılır. Arka pozun sağladığı avantajlar;
 Fotopolimer ham klişenin arka yüzeyi pozlandırılınca ışığa duyarlılığı artar.
 Ana poz süresini %40 oranında azaltmamıza olanak verir.
 Ana poz sırasında nokta ve çizgileri daha iyi elde etmemizi sağlar.
Klişenin polyester kısmı ile fotopolimer tabaka arasındaki yapışkanlığı arttırır.
Arka pozun süresi klişe türü ve kalınlığına göre değişir.
Klişe kalınlığı Poz süresi
1,14 30 sn.
2,54 90 sn.
2,84 130 sn.

2.) Ana Poz: Arka poz verildikten sonra ön yüzdeki koruyucu çıkarılır. Filmin emülsiyon yüzü fotopolimerin emülsiyon yüzüne gelecek şekilde konulur. Pozlandırma cihazında vakum sırasında problem yaşanmaması için fotopolimerin kenarları folyo bant ile kapatılır. Vakum folyesi fotopolimerin üzerine örtülerek vakum yapılır. Vakum esnasında hava kabarcığı kalmaması için düzeltmeler yapılabilir. Bu pozlama işleminin sonucunda;
 Polimerizasyon (sertleşme) ve
 Klişenin rölyef görüntüsü oluşur.

Ana poz süresi ayarlanırken;
İstenilen rölyef derinliği,
Verilen arka pozun süresi
Negatif filmdeki detayların iyiliği göz önünde buludurulmalıdır.

Ana poz süresi gereğinden uzun tutulursa;
 Birbirine yakın çizgiler arasındaki derinlik az olur.
 Gölgeli yerlerde de detay kaybı olur.
 Zeminlerdeki negatif ince çizgi ve detaylar uçar.
 Negatif bölümdeki ara derinlikleri iyice azalır ve bu durum baskıda olumsuzluklar yaratır. Pozitif ince çizgi ve noktalar etkilenmez.

Ana poz süresi kısa tutulursa;
 Negatif yazılar ve çizgiler etrafında hafif çıkıntılar oluşur.
 Pozitif çizgilerde dalgalanmalar meydana gelir.
 Çizgiler etrafında kırılmalar ve eğilmeler görülür.
 Noktalar çok dik ve baskı esnasında deformasyona karşı dayanıksız olur.
Tram kademelerinde uçmalar olur.

3.) Banyo:Fotopolimer klişelerin banyo işlemi için hazırlanan karışım;
1 ölçü n-Butanol (n-CuHgOH) + 3 ölçü Perkloretilen’den oluşur.

Klişenin kalınlığına göre gerekli banyo süreleri ise şöyledir:
Klişe kalınlığı Poz süresi
1,14 30 sn.
2,54 90 sn.
2,84 130 sn.


Banyodan sonra klişe kurutma makinesinde 10 dakika kurutulur, sonra dışarı alınarak soğumaya bırakılır. Bu kurutma işlemi tamamlandıktan sonra klişe son banyoya sokulur. Son banyonun ardından hafif asitli sodyum hipoklorit ile klişenin üzerindeki yapışkanlık giderilir.Bu haliyle klişe , sertleştirme işlemine hazır hale gelmiştir.

4.) Son Poz( Sertleştirme Pozu): Son poz klişenin emülsiyonlu yüzüne, filmsiz olarak, vakum verilmeden, 10-15dakika kadar uygulanır. Son poz uygulamasıyla rölyef tabakasının sertleşmesi sağlanır. Son pozun süresi iyi ayarlanamaz ve uzun tutulursa, plaka üzerinde çatlamalar meydana gelir.
En son olarak klişeye brom banyosu yaptırılarak ya da klişe UVC ışıkla pozlandırılarak klişenin yapışkanlığı ortadan kaldırılır. Bu işleme finishing pozu denmektedir. Klişe 24 saat bekletildikten sonra kullanılmaya hazır hale gelir.


YARARLANILAN KAYNAKLAR:

Yüksek Lisans Tezi  Cem Özakhun.
Yüksek Lisans Tezi  Mehmet Çağlar.
Ambalaj Sanayicileri Derneği, Lütfü F. Alpakın.
Gazi Üniversitesi, Ders Notları.
Printcom Dergisi ( Sayı 44, sayfa 82-83-84; sayı45, sayfa 92-93-94).
Matbaacılar Sitesi Bağcılar, Flekso Matbaası.
Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi, Cem Özakhun.