Flekso Baskı Sistemi:
Flekso Baskı Sistemi; baskı sistemlerinin en eskisi ve en çok bilinenlerinden olan tipo baskı ailesinden, bir çeşit yüksek baskı sistemidir. Fleksonun tipodan farkı, baskı makinesinin dizaynı ve kullanılan mürekkeptir.
Flekso baskı prensibi; mürekkep haznesi, hazne merdanesi, aniloks merdanesi, klişe ve baskı silindirinden oluşur.
 Bobin kağıt ve plastik folyolar üzerine baskı yapılır.
 Ambalaj baskısı başta olmak üzere etiket ve gazete baskısında kullanılmaktadır.
 Bobin kağıda baskı yapıldığı için çabuk kuruyan mürekkep kullanılması gerekmektedir. Bu nedenle solvent bazlı veya su bazlı mürekkep kullanılır.

.Mürekkep haznesi
2.Kauçuk silindir
3.Tramlı silindir
4.Klişe silindiri
5.Karşı baskı silindiri
6.Baskı materyali
7.Çözücü bobin
8.Sarıcı bobin




Mürekkebin bulunduğu mürekkep haznesinin içerisinde dönen kauçuk merdane, mürekkebi tramlı(anilox) merdaneye aktarır. Anilox merdane, üzerindeki tram değeri oranında klişenin bağlı bulunduğu klişe silindirine aktarır. Klişe silindiri baskı silindirine temas ederek aradan geçen baskı altı malzemesine baskı yapar.
Burada kullanılan mürekkep solvent bazlı olduğu için kurutma sistemi sayesinde çabuk kurur. Bu kurutma sistemi şöyle işlemektedir:
Çözücü içeren flekso mürekkeplerinin kuruması için vantilatörle, bir düzenek sistemi üzerinden sıcak üflenir ve böylece çözücünün buharlaşması hızlandırılır. Çözücü buharları içeren hava, arındırma tesisinden geçirilmektedir. Flekso makinelerinde tek devirli kurutma vardır. Gereken kurutma ayarı;
1.Baskı altı malzemesi,
2.Mürekkep,
3.Çözücü tertibine göre seçilir.


Flekso baskı klişelerinin yapımında kullanılan filmlerin özellikleri şöyle olmalıdır.
1.Mat Emülsiyon: Negatif emülsiyonlu yüzeylerin mat olması gerekir. Az mat olan veya mat olmayan filmlerde vakum sorunu yaşanır. Hava boşlukları kalabileceği için kontakt lekeleri meydana gelebilir.
2.Minimum Siyahlık: Filmin koyuluğu yani densite değeri 3,50 olmalıdır. Koyuluk az olursa ışık geçirgenliği az olabilir bu da plakanın yeterince indirilmesini önler.
3.Minimum Çizgi Veya Nokta Büyüklüğü: Baskıda tek çizgilerin kalınlığı 0,177mm, tek noktaların kalınlığı 1077mm, tram yoğunluğu en az %3 olmalıdır.
4.Kapama ve Retuş İşlemleri: Bu işlemler filmin ters yüzüne yapılmalıdır. Emülsiyon yüzüne yapılacak abdek(kapama) çalışmaları filmin matlığını kaybettirir veya kalınlık yapabilir. Kapatma işlemi grafitli siyah abdek ile yapılırsa bu sorunlarla karşılaşılması önlenmiş olur.
5.Negatif Düzlük Ve Terslik Durumu.
6.Resim Büyüklüğü: Klişeler, işlenme esnasında boyutlarını muhafaza ettikleri için, enlemesine doğru büyüme küçülme söz konusu değildir. Ancak klişeler silindir çevresi istikametinde kıvrılarak monte edildiği için resim boyunda uzama olur. Bu uzama silindirin çapına ve klişenin kalınlığına göre değişir.


LASTİK BASKI KLİŞELERİ

Flekso baskıda kullanılan ilk klişe türü olan lastik klişeler birkaç saat süren zahmetli aşamalarla hazırlanır.
1.) Metal Klişenin Hazırlanması 2.) Matris Kalıbın Hazırlanması
3.) Lastik Klişenin Elde Edilmesi

Metal Kalıbın Hazırlanması: Metal klişenin bir yüzü ışığa hassaslaştırılmış olmalıdır. Bu iki şekilde oluşur.
a. Manuel olarak:
Metal yönüne doğru sıfır zımpara ile zımparalanır. Daha sonra varolabilecek oksitlenmenin giderilmesi için asitle silinir.
Dakikada 90 devirle dönen turnete konur. Ve metalin tam ortasına ışığa duyarlı eriyik dökülür.
Turnetten çıkarılıp 90°C kurutulur. Böylece yüzeyi hassaslaştırılmış olur.

b. Fabrikasyon olarak: Fabrikada ışığa duyarlı hale getirilir. Bu haliyle alınır ve metal klişenin oluşumuna geçilir.
Metal klişenin hazırlanma aşamaları şu şekildedir.
a.Negatif filmin hazırlanması: Bilgisayar ile veya orijinalden reprodüksiyon atölyesinde negatif film elde edilir.
b.Kopya işlemi: Metal klişenin ışığa hassas yüzeyi ile filmin emülsiyonlu yüzeyi birbirine çakışacak şekilde yerleştirilir ve görüntü metal klişe üzerine aktarılır.
c.Yedirme işlemi:
Önce ön yedirme yapılır. İşin kenarlarını tırnak tutacak kadar yedirme işlemidir bu.
Yıkanan ve kurutulan klişeye mürekkep verilir. Bu mürekkep vernikle inceltilmiş tipo mürekkebidir ve iş kenarlarına taşacak şekilde merdane ile verilir.
 Verilen mürekkebin aside karşı dayanıklı olması için klişeye önce asfalt tozu dökülür, 100°C’ta pişirilir ve soğutulduktan sonra rötuş yapılır.
Yedirme işlemi %10’luk Nitrik Asit ile küvette veya makinede yapılır.
 Klişe üzerindeki mürekkep benzin ya da gazla temizlenir.
Derin yedirmede de ön yedirmede yapılan işlemler tekralanır.
 Klişeye yeniden bol vernikli mürekkep verilir.
 Mürekkebin aside karşı dayanıklı duruma gelmesi için klişe asfaltlanır.
 100°C’ta pişirilir ve soğutulduktan sonra rötuş yapılır.
Yedirme işlemi yapılır.
 Klişe üzerindeki mürekkep benzin ya da gazla temizlenir.

Birkaç defa tekrar edilen kademeli yedirme işleminden sonra iç kenarlarında köşeli basamaklar oluşur. Bu köşeli basamakların baskıda leke yapmamaları için düzeltilmeleri gerekir. Bu düzeltme, alttan yukarı doğru yedirme işlemi yapılarak sağlanabilir. Bu düzeltmeler de yapıldıktan sonra metal klişe hazır hale gelmiştir.

Matris Kalıbın Hazırlanması:
Matris kalıp; metal klişe ile matris levha veya bakalit tozunun preslenmesiyle oluşturulur. Bakalit tozu kullanılacaksa; bakalit kalıp çerçevesi içine 1-2 cm. kalınlığına gelecek kadar ve düzgün bir yüzey oluşturacak şekilde bakalit tozu dökülür. Presleme işlemine geçilirken ise bakalit kalıp çerçevesi ya da levha matris, presin alt çenesine yerleştirilir. Metal klişe de iş olan kısmı bu malzemelerle çakışacak şekilde yerleştirilir ve pres işlemine geçilir. Bu kalıplar preste; 150°C- 200°C ısı altında, 10- 15 ton basınçta, 10-15 dakika bekletildiğinde dişi bir kalıp olan matris elde edilmiş olur. (1)
Matris son olarak ince bir zımpara kağıdı ile zımparalanmalıdır. Matriste hata olup olmadığı özenle kontrol edilmeli ve varsa giderilmelidir.
Lastik Klişenin Elde Edilmesi:
Lastik baskı kalıbı matris kalıpla prese sokularak oluşturulur. Pres işleminden sonra lastik klişenin kolayca çıkabilmesi için, matris kalıbın yüzeyi prese sokulmadan önce pudralanmalıdır.Matris kalıp iş olan yüzü üste bakacak şekilde alt çeneye yerleştirilir. Ham lastik de üst çeneye yerleştirildikten sonra bir ön ısıtma gerçekleştirilir. Bu ön ısıtma, lastiğin matris tabanına uygun formda yerleşmesini ve baskı elemanlarının oluşmasını sağlar. Ön ısıtmadan sonra 140°C-150°C’de, 10-15 tonluk bir basınç altında 5-7 dakika kadar bekletilerek lastik kalıbın oluşması sağlanır. Daha sonra inceltici ve düzeltici bir makine olan rektifiye makinesi ile klişe 2,7 mm.ye düşürülür. En son olarak klişe, tozlardan arınması amacıyla alkol asitli bir solventle silinir. Böylece lastik klişe baskıya hazır hale gelir.

YARARLANILAN KAYNAKLAR:

Yüksek Lisans Tezi  Cem Özakhun.
Yüksek Lisans Tezi  Mehmet Çağlar.
Ambalaj Sanayicileri Derneği, Lütfü F. Alpakın.
Gazi Üniversitesi, Ders Notları.
Printcom Dergisi ( Sayı 44, sayfa 82-83-84; sayı45, sayfa 92-93-94).
Matbaacılar Sitesi Bağcılar, Flekso Matbaası.
Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi, Cem Özakhun.